Σουλουκουλέ
· 29.01.08, 02:24ΜΜ Ελένη Καρασαββίδου-Κάππα
Τα τελευταία 30 χρόνια, η πολιτισμική πολιτική, εγερμένη μέσα από τις καινούργιες κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες και το κλίμα παρακμής των αστικών κέντρων που αυτές διαμόρφωσαν, θεωρήθηκε ότι μπορεί να παίξει έναν σημαντικό ρόλο στις προσπάθειες οικονομικής και κοινωνικής αναγέννησης της οικονομικής και συμβιωτικής ενότητας που ονομάζουμε «πόλη». Όμως οι ποικίλες δυναμικές που αναπτύσσονται για να αντιμετωπιστούν οι δυσλειτουργίες «του αστικού αινίγματος» (Harloe and Lebas, 1981), δεν είναι ουδέτερες από τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές προτεραιότητες του καιρού. Ιστορικές κοινότητες, κομμάτια μιας παράδοσης αντιεμπορικής όταν ξεφεύγει από τα συνήθως αγοραία πλαίσια του φολκλόρ, γίνονται συχνά βορά σε ένα επιθετικό πνεύμα οικονομικής και πολιτιστικής ή κι εθνικής ομογενοποίησης. Κάτι τέτοιο φαίνεται δυστυχώς να συμβαίνει στην ιστορική κοινότητα και συνοικία Σουλουκουλέ των Ρομά της Κωνσταντινούπολης, σε μια Τουρκία που (βοηθούμενη κι από Ευρωπαϊκά κεφάλαια…) προσπαθεί τις περισσότερες φορές να βρει το ευρωπαϊκό της (;) προφίλ όχι αποδεχόμενη την αξία της ανοχής, αλλά μόνο μέσα από τέτοιες επιφανειακές οικονομικές κινήσεις…
H κοινότητα των Ρομά της πόλης, στερεωμένη βαθύριζα στη γη του Βόσπορου για πάνω από χίλια χρόνια κάτω απ όλες τις σημαίες κι όλους τους καιρούς, έχει ανθίσει με τις παραδόσεις της, την μουσική και τον χορό της, παρά τους πολέμους και τις αλλεπάλληλες κατακτήσεις. Αλλά τώρα μπορεί ν’ αντιμετωπίζει την μεγαλύτερη μάχη της ιστορίας της, καθώς η «Πόλη» βρίσκεται στην απαρχή μίας τεράστιας οικιστικής «ανάπτυξης» (sic), χρηματοδοτούμενης από Ευρωπαϊκά κεφάλαια κι Αραβικά και Ρωσικά πετροδολάρια. Σε μεγέθυνση με ό,τι συνέβη και στην Θεσσαλονίκη το 1997, οι αρχές της Κωνσταντινούπολης σχεδιάζουν να επαναδομήσουν με οικονομικίστικα κριτήρια, πρόχειρα καλυμμένα πίσω από μία «πολιτιστική κουρτίνα», ολόκληρα τετράγωνα, ως μέρος των ετοιμασιών για το 2010, όταν η πόλη θα γίνει «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης». Όπως όμως η Dorian Jones επισημαίνει, αυτό μπορεί να αποφέρει την καταστροφή μίας από τις παλαιότερες κοινότητες Ρομά της Ευρώπης… Οι πολύχρωμοι χορευτές κι οι ακούραστοι μουσικοί που, σε δύσκολες ταξικά συνθήκες, έβαζαν φωτιά στις (αγαπημένες…) νύχτες της «Πόλης» για μία χιλιετία, το «περιθωριακό» «Σουλουκουλέ», δυο σπιθαμές γειτονιάς γραπωμένες από τα Βυζαντινά τείχη της παλιάς πόλης, θα κατεδαφιστούν (463 κτίσματα συνολικά!) ως το τέλος του χρόνου, για ν’ αντικατασταθούν από καινούργια κι ασφαλή σπίτια «Μουσουλμανικής (όμως) τεχνοτροπίας», σύμφωνα με την ανακοίνωση του Δημαρχείου της περιοχής του Fatih, στην Ευρωπαϊκή ακτή. Κι ενώ ο Δήμαρχος Mustafa Demir ισχυρίζεται ότι συντελείται «κοινωνικό έργο», καθώς «οι κάτοικοι θα έχουν την ευκαιρία να μετοικήσουν σε καινούργια σπίτια», οι ίδιοι οι κάτοικοι του Σουλουκουλέ, όχι μόνο τονίζουν πως θα καταστραφεί μία από τις πιο ιδιαίτερες βυζαντινές γειτονιές μιας πολυπολιτισμικής παραδοσιακά πόλης, αλλά κι αναρωτιούνται με βάση και την επαγγελματική τους κατάσταση, πως θα ξεπληρώσουν τα καινούργια σπίτια με τους όρους του δανείου σε 15 μόλις χρόνια (αν δεχτούν αυτόν τον όρο και δεν εγκαταλείψουν πάραυτα την προγονική τους γη όπως είναι το πιθανότερο…) και σε ποιους θα υπαχθούνε μετά την δική τους αποτυχία… «Αν δανειστούμε πως θα ξεχρεώσουμε;» αναρωτιέται προς όλους κι όλες μας ο Levent Demirbaş, 19 χρονών κι άνεργος… «Βλέπεις εκείνον τον άνδρα στη γωνία; Δεν τολμά να βαδίσει στον δρόμο γιατί δεν μπορεί να μου ξεχρεώσει 7 λίρες», δηλαδή 3,75 ευρώ…
Βέβαια, όσοι από την Ελλάδα επιτεθούν στις Τουρκικές αρχές με βάση εθνικιστικά κι όχι ανθρωπιστικά και πολιτιστικά κριτήρια, ίσως (επιλέγουν να) ξεχνούν εύκολα ότι και στα «καθ’ ημάς» δεν επιτρέπεται ακόμη το τζαμί, αλλά κι ότι σημαντικότατες αρχαιολογικές ανακαλύψεις θεωρήθηκαν πανάκριβο «έδαφος προς δόμηση» από τους (αθάνατους από την Εποχή του «Ήρωα με Παντόφλες» του Ψαθά) «πατριώτες» του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου… (Γιατί αυτή είναι η ουσία της πολιτικής Ζαχόπουλου κι όχι η κρεβατοκάμαρα και «τα προσωπικά», όπως υπενθυμίζουν προς τιμήν τους κυρίως έντυπα της αριστεράς, παρά την διαφορετική αντιμετώπιση στην υπόθεση υιού στελέχους του Συνασπισμού από φιλοκυβερνητικές εφημερίδες για να μην ξεχνάμε…)
Παρά την σπουδαιότητα όμως του θέματος που έχει υιοθετηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ, στην Ελλάδα ασχολήθηκε ουσιαστικά μονάχα το τμήμα Διεθνών του Συνασπισμού, με επιστολή-έκκληση που έστειλε στον Δήμαρχο Κωνσταντινούπολης Καντίρ Τομπάς. Η επιστολή, την οποία υπογράφει το μέλος της Π.Γ. και υπεύθυνος Διεθνών Σχέσεων του κόμματος Πάνος Τριγάζης, μεταξύ άλλων αναφέρεται: «Το συγκεκριμένο σχέδιο αστικής ανάπλασης αποφασίστηκε χωρίς διαφάνεια και χωρίς συμμετοχή των πολιτών τους οποίους αφορά ενώ δεν τηρεί τις αρχές του Μεμοράντουμ της Βιέννης και την Συνθήκη για την προστασία της Παγκόσμιας Πολιτισμικής και Φυσικής κληρονομιάς. Πιστεύουμε ότι η βίαιη εκτόπιση των Ρομά από την αρχέγονη πατρίδα τους θα βλάψει την πολιτιστική κληρονομιά της Κωνσταντινούπολης και συνεπώς σας καλούμε να αποσύρετε το πρόγραμμα αυτό και να προσπαθήσετε να αναβαθμίσετε την γειτονιά με τρόπο που να συνάδει με τους κατοίκους της».
Αν ο μύθος για μιαν «Ιδανική Πολιτεία» δεν έπαψε ποτέ ν’ απασχολεί το γένος των ανθρώπων, η πολιτεία αυτή δεν θα χτιστεί από τους οδοστρωτήρες των απρόσωπων «εμπορικών κέντρων», αλλά από την αλληλεγγύη και τον πολιτιστικό πλούτο των ανθρώπων. Οι κάτοικοι του Σουλουκουλέ έχουν ανάγκη να δουν την δική μας αλληλεγγύη και το δικό μας πρόσωπο, στέλνοντας e-mail στο yilmaz.sener@ibb.gov.tr και στο webmaster@ibb.gov.tr.
* * *
Καλή βδομάδα Ελένη και Νίκο!
Να σαι καλά Νίκο Άγκο! Φιλιά!