Εμπρησμός του «Δέντρου της Ζωής»
· 16.01.10, 10:44ΜΜ Νίκος Γενημάκης
Δυο φορές μέσα σε ένα μήνα, η συναγωγή «Ετς Χαΐμ» στα Χανιά έπεσε θύμα εμπρησμού από «αγνώστους». «Ετς Χαΐμ» στα Εβραϊκά σημαίνει «το Δέντρο της Ζωής» – πολλές συναγωγές και γεσιβότ (θεολογικές σχολές του Ιουδαϊσμού) φέρουν αυτό το όνομα. Μεταξύ αυτών είναι και η ιστορική συναγωγή των Ρωμανιωτών Εβραίων στη Θεσσαλονίκη όπου ο Απ. Παύλος κήρυξε τον Χριστιανισμό – για πρώτη φορά σε Ευρωπαϊκό έδαφος – το 54 μ.Χ.
Τη συναγωγή στη Θεσσαλονίκη μην ψάξετε να τη βρείτε. Ό,τι υπήρχε από αυτή καταστράφηκε από τις Γερμανικές δυνάμεις κατοχής στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ανατινάχτηκε, ισοπεδώθηκε και στη θέση της αργότερα χτίστηκαν πολυκατοικίες, ως δείγμα …σεβασμού των μεταπολεμικών αρχών της πόλης στην κοινή ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά των Χριστιανών και των Εβραίων της Θεσσαλονίκης.
Η συναγωγή στα Χανιά είχε κι αυτή καταστραφεί και λεηλατηθεί το 1944. Τα πολύτιμά της κειμήλια, ιστορικής και λαογραφικής αξίας, κλάπηκαν, πουλήθηκαν ως λάφυρα, και σκορπίστηκαν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Σιγά-σιγά, κάποια από αυτά εντοπίζονται και ξανάρχονται στα χέρια της κοινότητας. Η ίδια η συναγωγή ανακαινίστηκε το 1999, μέσα σε κλίμα αντιδράσεων και συνομωσιολογίας. Κάποιοι τότε έκαναν λόγο για δράσεις του «Εβραιο-Αμερικανικού λόμπυ» και φοβόντουσαν πως η Κρήτη επρόκειτο να πλημμύρισει από …Εβραίους πράκτορες και να «αυτονομηθεί» (!), ενώ ο νομάρχης Χανίων κ. Κατσανεβάκης έβλεπε «εισβολή Εβραϊκού κεφαλαίου» στο νησί…
Όπως και να έχει, η ανακαίνιση ολοκληρώθηκε με επιτυχία, και ανανεωμένη συναγωγή «Ετς Χαΐμ» έγινε ένα κόσμημα της παλιάς πόλης των Χανίων. Παράλληλα, αναπτύχθηκε αξιόλογη πολιτιστική δραστηριότητα γύρω από τη συναγωγή, με τη διοργάνωση σεμιναρίων, εκθέσεων, ακόμη και μιας συναυλίας κλασσικής μουσικής, όπως μας πληροφορεί το ιστολόγιο του «Αμπραβανέλ».
…Και τα πράγματα θα είχαν ευτυχή κατάληξη, αν κάποια μισαλλόδοξα υποκείμενα δεν είχαν τη θλιβερή έμπνευση να βάλουν φωτιά στο κτήριο της συναγωγής, και μάλιστα δυο φορές, στις 5 και στις 15 Γενάρη του 2010. Οι εμπρηστές, επίδοξοι συνεχιστές του έργου των ναζί, δεν σκέφτηκαν πως αν το εγχείρημά τους είχε την αναμενόμενη απ’ αυτούς επιτυχία, στις φλόγες θα παραδίδονταν όχι μόνο η συναγωγή, αλλά και η υπόλοιπη παλιά πόλη των Χανίων, με σπίτια από εύφλεκτα υλικά και με στενούς δρόμους που εμποδίζουν την πρόσβαση των πυροσβεστικών οχημάτων.
Ο απολογισμός των εμπρησμών είναι θλιβερός, με μεταξύ άλλων 2.500 τόμους σπάνιων βιβλίων και 150 CD και κασέτες με ηχογραφήσεις θρησκευτικής και λαϊκής μουσικής να έχουν καταστραφεί. Μέλη της κοινότητας μεταφέρουν ό,τι έχει απομείνει σε άλλες, ασφαλέστερες τοποθεσίες για φύλαξη. Το ίδιο το κτήριο έχει υποστεί σημαντικές ζημιές.
Το ερώτημα που προκύπτει από τα όσα συνέβησαν είναι ως πότε. Ως ποτέ θα ανέχεται η Ελληνική κοινωνία τη μισαλλόδοξη νεοφασιστική τρομοκρατία σε βάρος των μειονοτήτων της; Ως πότε οι ειδεχθείς πράξεις θλιβερών υποκείμενων σαν τους εμπρηστές της συναγωγής θα γίνονται αιτία διασυρμού της χώρας μας στα μάτια των πολιτών όλου του κόσμου; Ως πότε θα αυτοαποκαλούμαστε «ανάδελφο έθνος», ντρεπόμενοι για την πολυπολιτισμική μας κληρονομιά; Ως πότε αυτό που είναι η περηφάνια των άλλων, θα είναι η δική μας ντροπή;
Ως Έλληνας πολίτης απαιτώ από την πολιτεία, τα κόμματα και τους φορείς να πάρουν θέση, καταδικάζοντας την επίθεση έμπρακτα, βοηθώντας στην αποκατάσταση των ζημιών και παίρνοντας μέτρα ώστε τα αίσχη που διαδραματίστηκαν να μην ξανασυμβούν. Το «Δέντρο της Ζωής» ζητά τη βοήθεια και τη στήριξη όλων μας, και είναι σημαντικό να συμβάλλει ο καθένας με όποιον τρόπο μπορεί, ηθικά ή και οικονομικά.
Στη φωτογραφία του άρθρου ο Νίκος Καζαντζάκης, που σε νεαρή ηλικία είχε πάει στο Ραββίνο του Μεγάλου Κάστρου (Ηρακλείου) με τον πατέρα του, ζητώντας να του μάθει «οβραίικα». Φιλοδοξία του νεαρού Καζαντζάκη ήταν να μπορεί να διαβάζει την Παλαιά Διαθήκη (Τορά αν προτιμάτε) από το πρωτότυπο. Ο Καζαντζάκης δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει αυτήν του την φιλοδοξία χάρη στις αντιδράσεις των συγγενών του που έκαναν τον πατέρα του να αλλάξει γνώμη. Παρ’ όλα αυτά, οι πνευματικές και φιλοσοφικές του αναζητήσεις συνεχίστηκαν. Το συγγραφικό του έργο βρίθει αναφορών στους Εβραίους, με τους οποίους συνδέεται έντονα, πολιτιστικά και συναισθηματικά.
Δείτε επίσης
- To ιστολόγιο της συναγωγής «Ετς Χαΐμ»
- Τον ιστότοπο του Ζαν Κοέν και το ιστολόγιο του «Αμπραβανέλ», αξιόλογες πηγές πληροφόρησης για θέματα που αφορούν τον Εβραΐσμό στην Ελλάδα.
* * *
Σχόλια στο άρθρο