Tea ώρα είναι στην Ευρώπη...
· 02.08.11, 12:06ΜΜ Ελένη Καρασαββίδου-Κάππα
Η συνομιλία του ανθρώπου με το Απόλυτο έχει γεννήσει στο διάβα των αιώνων πολλές τραγωδίες, όπως και πολλούς ηρωϊσμούς. Η πιο δομημένη, ίσως, από τις εκφράσεις του απόλυτου είναι ο λεγόμενος φονταμενταλισμός. Αν και το μεγαλύτερο πλήθος ανθρώπων ταυτίζει την λέξη φονταμενταλισμό με το Ισλάμ (κι εάν τα βάρβαρα Ισλαμικά καθεστώτα τον χρησιμοποιούν όντως ως βασικό εργαλείο επιβολής) η αλήθεια είναι ότι η έννοια εφευρέθηκε και δυνάμωσε ως εργαλείο επιβολής της κοινωνικής συνοχής και της ιεραρχίας στα πλαίσια του Χριστιανικού κόσμου. Ο όρος Φονταμενταλισμός (από την λέξη fundamentum, θεμέλιο) αφορούσε αρχικά ένα θεολογικό ρεύμα προτεσταντικής προέλευσης, το οποίο μπροστά στην άνοδο των ιδεών του επιστημονικού υλισμού που απειλούσε την θρησκευτική ανάγνωση μα και την υλική βαθμίδα της κοινωνίας, θεώρησε ότι οποιαδήποτε ιστορική και επιστημονική εξήγηση που αναιρεί την Αγία Γραφή θέτει σε κίνδυνο το ίδιο το μέλλον του κόσμου. Στην πραγματικότητα, το πρώτο δόγμα των φονταμενταλιστικών κινημάτων περιέχεται στο λεγόμενο «Δόγμα του Νιαγάρα», καρπός της διάσκεψης του 1868 στο “Niagara-on-the-Lake” του Καναδά (εξ ου και τ’ όνομά της) και η οποία διοργανώθηκε από Προτεστάντες ως μια «Συνάντηση για τη μελέτη της Αγίας Γραφής», που δέκα χρόνια αργότερα θα οδηγούσε στο «Σύμβολο της Πίστεως του Νιαγάρα». Η αντιμετώπιση της Αγίας Γραφής ως απόλυτης ερμηνείας της Θείας Ενσάρκωσης, της Λογικής και της Αλήθειας επενδύθηκε οικονομικά από μεγιστάνες όπως ο Lyman Stewart, (προερχόμενος από ένα συνάφι γνωστό για την πολύνεκρη αντιμετώπιση μεγάλων απεργιών στην Αμερική του 19ου αιώνα) και απέκλειε όχι μόνο κάθε αμφισβήτηση, αλλά άνοιξε εκ νέου τον δρόμο σε πλήθος ενεργειών που θα απέκλειαν και κάθε αμφισβητία…
«Εκ νέου» γιατί «προ των επάρατων φιλελεύθερων ιδεών» η Ευρώπη γεννούσε νύχτες του Αγίου Βαρθολομαίου, όπως και των Κρυστάλλων (αλλά και της Κροστάνδης ή του Μελιγαλά – και κάποτε θα πρέπει να μιλήσουμε για όλους τους άμαχους νεκρούς που μας στοιχειώνουν ως χώρα – όταν η θρησκεία εκκοσμικεύτηκε σε πολιτική ιδεολογία). Στην πραγματικότητα η Χριστιανική Ευρώπη την οποία ο Νορβηγός μακελάρης επικαλείται δεν θα διέφερε σε πολλά από την Σαρία εάν δεν είχε απέναντι της την κοινωνία των πολιτών την οποία… σκοτώνει για να μη γίνουμε σαν τη Σαρία!.. Άλλωστε η Δύση ως κοινωνικά φιλελεύθερο πρόταγμα δεν υπήρξε παρά μόνο ως (ελπιδοφόρα και γοητευτική πάντοτε) εξαίρεση όπως συνέβη όποτε τα κοινωνικά κινήματα αποκτούσαν φωνή και τα μμε ανεξαρτησία, πρόταγμα που τώρα καταργείται από τον οικονομικό φιλελευθερισμό.
Γιατί η άποψη «ο πολυπολιτισμός απέτυχε» αποκρύβει ότι δεν απέτυχε σε ένα ουδέτερο περιβάλλον, αλλά σε ένα περιβάλλον που κυοφορεί τις πλείστες αδυναμίες των χωρών καταγωγής των «αδύναμων» και των χωρών εισαγωγής των «ισχυρών», που αδυνατούν όχι μόνο να παράξουν έναν εξανθρωπισμένο πολίτη, αλλά και να δείξουν την αλληλεγγύη τους ακόμη και μεταξύ τους… Και τέτοια ανταγωνιστικά με κυνικό τρόπο περιβάλλοντα χρειάζονται τους αποδιοπομπαίους τράγους τους για να διατηρήσουν την κοινωνική συνοχή τους φυλακίζοντας τους διαρκώς αναλώσιμους υπηκόους τους στη βάση όχι τι μας ενώνει (κανένα σύστημα δεν στάθηκε ικανό να το προσφέρει, δίχως να μειώνει – ίσα ίσα – τον αγώνα όσων με τα φτερά Ίκαρου επεδίωξαν να το βρουν) αλλά τι μας απειλεί. Ουδεμία σημασία εάν (στη Δύση) έως τον μεσοπόλεμο ο εχθρός ήταν οι Εβραίοι, στον ψυχρό πόλεμο μετονομάστηκαν σε κουμουνιστές και τώρα την εποχή του tea πάρτυ μουσουλμάνοι (ή πολυπολιτισμικοί). Η λειτουργία και η τραγωδία «του άλλου» ξεπερνάει τις εποχές μα μένει πάντοτε η ίδια. Δεν ξεπερνάει όμως «εμάς» αφού πάντοτε καταλήγει και δική μας τραγωδία.
Ποιο κατόρθωμα ακριβώς;;
O πιο «κλασσικός ορισμός» της τρομοκρατίας την ταυτίζει με την τη «συστηματική» χρήση, ή την απειλή χρήσης, βίας από οργανωμένες ομάδες με πολιτικά, θρησκευτικά ή άλλα ιδεολογικά κίνητρα. Αλλά ο γενικόλογος αυτός ορισμός δεν καλύπτει τις ετερογένειες που παρατηρούνται στις εκφάνσεις του, αποκρύβοντας κάποια από τα αίτια του πολυσήμαντου, και σε κάθε περίπτωση αποτρόπαιου, φαινομένου.
Πίσω από τις οργανωμένες ομάδες μπορεί να κρύβονται οργανωμένα κράτη, και πίσω από τα ιδεολογικά κίνητρα μπορεί να υπάρχουν και αίτια οικονομικά, «νομιμοποιώντας» την πολύσημη βία βαθιά μέσα στην καρδιά της καθημερινότητας. Αλλά ακόμη και στην περίπτωση που μειώσουμε το εύρος των πολιτικο-κοινωνικών «πηγών» και εστιάσουμε την προσοχή μας στα άτομα και στις ομάδες και πάλι μπορεί να υπάρξει μία διάκριση εξαιρετικά σημαντική, μια ειδοποιός διαφορά μεταξύ ακροδεξιάς και ακροαριστερής τρομοκρατικής εκδήλωσης.
Στην Δύση γενικά (γιατί φοβάμαι στον υπόλοιπο κόσμο κάτι τέτοιο δεν ισχύει όπως φαινόμενα σαν των Ερυθρών Χμερ αποδεικνύουν σε κάθε έντιμο άνθρωπο) και στην Ευρώπη ειδικότερα, την ήπειρο τις αξίες και τους πολίτες της οποίας οι ακροδεξιοί δήθεν υπερασπίζονται σκοτώνοντας και τα δυο (πολίτες και αξίες), η ακροδεξιά τρομοκρατία έχει μεγάλη παράδοση στα χτυπήματα εναντίον ανωνύμων, (όταν η ακροαριστερή τρομοκρατία επιλέγει χτυπήματα εναντίον επωνύμων), και η επαναληψιμότητα του φαινομένου, είναι τέτοια που σχετικοποιεί κάθε προσπάθεια απλουστευτικής ψυχολογιοποίησης του φαινομένου. Όχι μόνο γιατί δεν ευσταθούν ψυχολογικές ψευδο-αιτιάσεις του στυλ «υπήρξε απομονωμένος από τον πατέρα του», (δηλαδή οι υπόλοιποι ήμασταν κολλητοί; κι αν ήμασταν ήταν πάντα με σωστό τρόπο;) αλλά και γιατί η ποιότητα κι η δύναμη μιας προσωπικότητας θα φανεί και στα πλούτη και στην φτώχια σύμφωνα με το αρχαίο ρητό, και στη λογική και στην τρέλα. Και κυρίως στον τρόπο με τον οποίον πολιτεύεται απέναντι στους ανθρώπους και στη ζωή.
Ο τρόπος που πολιτεύτηκε ο μακελάρης (το όνομα του οποίου συνειδητά δεν αναπαράγω) δεν ανήκει μονοσήμαντα στην χορεία της ψυχιατρικής. Αυτή η άποψη αποτελεί έναν βασικό αμυντικό μας μηχανισμό, ανακουφίζοντάς μας κάθε φορά που το «ανήκουστο» μας χτυπά την πόρτα, αφού μέσω της ψυχολογιοποίησης το εξορίζουμε συνεπαγωγικά από το «βασικά ανθρώπινο», όταν είναι δυστυχώς μέρος της ανθρώπινης φύσης, όταν η βαρβαρότητα υπήρξε και είναι (μαζί με το αντίθετο της που απευθύνεται κυρίως στο πνεύμα) θεμέλιο του (κυρίως υλικού) «πολιτισμού». Όταν ο ίδιος ο Χίτλερ και οι κοινωνικές συσσωματώσεις που τον υποστήριξαν (ελίτ και όχι μόνο…) κέρδισε την εξουσία προπαγανδίζοντας την αναγκαιότητα εκκαθάρισης από μάζες «διαφορετικών» ή φιλελεύθερων ανθρώπινων σκουπιδιών και τα στρατεύματα του το εφάρμοσαν πολλάκις όπου (κατεκτημένης) γης.
Έτσι, συνεχιστές μιας παράδοσης πολύ διακριτής σε όποιον/α δεν θέλει να κρύβεται, συνέβη και η βομβιστική επίθεση στον Γοργοπόταμο το 50, έτσι συνέβησαν και οι επιθέσεις στα Ιταλικά τρένα την περίοδο των μολυβένιων χρόνων του 70, και η Σφαγή της Πιάτσα Φοντάνα. Έτσι συνέβη και η σφαγή της Oktoberfest στη Γερμανία toy 80, έτσι προέκυψε και ο Τίμοθι Μακβέι στις ΗΠΑ το 90, έτσι και το Μακελειό της Νορβηγίας το 2011. Αλλά όσοι τα διέπραξαν δεν είναι «πανέξυπνοι ήρωες» (στα μάτια πχ των εφήβων) ακριβώς… Όπως ο Daniel Ganser με πολύχρονη συστηματική έρευνα έχει καταδείξει παίρνοντας βασικά την υπόθεση Gladio ως case study, «υπάρχουν αφανείς οργανωτικές και υποστηρικτικές σχέσεις των ακροδεξιών ομάδων με τις ακροδεξιές φατρίες που βρίσκονται μέσα στους ισχυρούς ιδιωτικούς και δημόσιους οργανισμούς (και, ιδίως, στον κρατικό μηχανισμό, το στρατό και τις, πολιτικές και στρατιωτικές, μυστικές υπηρεσίες» (Κλ. Γρίβας), κάτι που εξηγεί γιατί παρόλο που δεν γνωρίζουν ιδιαίτερα από συνωμοτικότητα πολλοί τέτοιου είδους «ψυχοπαθείς» δρουν ανενόχλητοι και δίχως ενοχλητική παρακολούθηση από τους θεσμούς ασφαλείας παραβιάζοντας ουσιαστικά πόρτες ανοιχτές… Ψυχοπαθείς και «μοναχικοί λύκοι που παρεκτράπησαν», τώρα που δημοσίως όλοι δείχνουν να παίρνουν αποστάσεις εναντίον τους; Όχι, δεν είναι ακριβώς το παραμύθι της κοκκινοσκουφίτσας απέναντι στον κακό λύκο που περιγράφει την κατάσταση. Είναι περισσότερο η Κοκκινοσκουφίτσα απέναντι από το Κακό Δάσος…(Κακό) Δάσος Χωρίς Κουφάλες γίνεται;
Τα (μεγάλα) μίντια, σε γενικές γραμμές, δεν αναλαμβάνουν την αναπαράσταση του κόσμου που «υπάρχει», αναλαμβάνουν την αναπαράσταση του κόσμου που θέλει η ιεραρχία που τα «στηρίζει» να υπάρχει. Σε εποχές φιλελεύθερου διαλλείματος, ο πόλεμος του Βιετνάμ χάθηκε στο εσωτερικό της Αμερικής από μία χούφτα ενσυνείδητων δημοσιογράφων. Από τότε το μάθημα ελήφθη ακόμη στερεότερα και η λειτουργία τους δεν είναι ποτέ ανεξάρτητη από τις ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές συντεταγμένες. Οι δημοσιογράφοι του ρεπορτάζ που έκαναν έρευνα πριν γράψουν κατάντησαν γραφιάδες του Life Style. Και το Life Style είναι μαγικό. Από μηδενικό σε κάνει «νούμερο» (ψώνιο). Πάντως δεν σε κάνει πολίτη.
Οπότε διάλλειμα στις διαφημίσεις μας και: «Σφαγή από την Al Kainta έγραφαν από τη Sun του Μέρντοχ έως και τους New York Times επί δυο μέρες. Ο Will McCants, «ειδικός τρομοκρατολόγος» κατέβαζε «έγκυρες» αποδείξεις από Αραβικούς διαλόγους στο ίντερνετ. «Αυτή η επίθεση είναι μια υπενθύμιση προς όλους εκείνους που νομίζουν πως είναι πολύ ακριβό να κηρύττεις τον πόλεμο εναντίον της Τζιχάντ» έγραφε η Τζένιφερ Ρουμπιν στην Washington Post υπενθυμίζοντας πόσο κακό ήταν που το δόγμα Μπους αντικαταστάθηκε από την «χλιαρή» πολιτική Ομπάμα. (μέτοχοι της εφημερίδας λέγεται ότι είναι μέτοχοι και στην Λόκχιντ…) Ενώ, όταν φάνηκε η αλήθεια, υπήρχε πλημμυρίδα από άρθρα σαν του αρθρογράφου της Daily Telegraph Μπόρις Τζόνσον που τόνιζε ως «ειδήμονας»: «Δεν υπάρχει τίποτε (ιδεολογικό) να μελετήσουμε στο μυαλό του…ήταν όλα γι αυτόν και την αίσθηση ανεπάρκειας του σε σχέση με το γυναικείο φύλο» (εμ! «Για όλα φταιν οι γκόμενες!» – αθάνατε Μούτση! – Ακόμη και στη «φεμινιστική» Δύση…)
Σε εποχές που το «πάρτυ τσαγιού» κάνει πραγματικό πάρτι ακυρώνοντας μέσα στη Δύση την κριτική σκέψη που θα έπρεπε να είναι η κορωνίδα της όπως υποσχέθηκε κάποτε ο Διαφωτισμός (καταγγέλλοντας όλες τις ομάδες που χτυπούν «πατρίδα θρησκεία οικογένεια» κι οπλίζοντας πρόσφατα και στις ΗΠΑ με την ρητορική του μίσους έναν «προβληματικό έφηβο» εναντίον φιλελεύθερης γερουσιάστριας), σε εποχές που κι ο ίδιος ο Διαφωτισμός διώκεται στην ηγέτιδα δύναμη από τους αντι-δαρβινιστές και η Ευαγγελική δεξιά έβαλε σωβρακάκια στα γυμνά αγάλματα του Καπιτωλίου (μα οι ίδιοι δεν είναι ζωντανή απόδειξη ότι καταγόμαστε από τον πίθηκο;;) σε εποχές που ο Lyhman μετεξελίχθηκε σε Lehman Brothers και σκοτώνει (με τους τοποτηρητές του) με δάνεια κι όχι με σφαίρες, σε εποχές που η ακροδεξιά από τις ΗΠΑ ως την Ιταλία και το Ισραήλ συνασπίζεται ξεχνώντας (πρόσκαιρα) το παρελθόν της ενόψει του νέου κοινού μουσουλμανικού εχθρού (λες και δεν υπάρχει φιλελεύθερο Ισλάμ κυνηγημένο από τα καθεστώτα της Σαρία που τόσο οι Αραβικές ιεραρχίες όσο και η Δύση στήριξε, λες και όσο πάνε δεν μοιάζουν και οι Δυτικοί φονταμενταλιστές τους Ανατολικούς…) σε εποχές που τα τόσο διαδεδομένα «αθώα πολεμικά παιχνίδια» στα οποία ο μακελάρης συναντήθηκε και με Έλληνες εφήβους φιγούρες κοντοκουρεμένων δυτικών αποκτούν το ηθικά ελεύθερο να εκκαθαρίσουν όλους/ες τους άλλους, …αξίζει να αναρωτηθούμε ξανά περί βίας αλλά με πολιτικό τρόπο, δηλαδή σε σχέση όχι με την «ηθική» (προνομιακό πεδίο των θρησκειών) μα την ετερότητα, την ανεκτικότητα και την αλληλεγγύη.
Όταν («λέει») ο στρατηγός Βρασίδας, στην αρχαία Ελλάδα, που αγαπούσε τα σύκα, έβαλε το χέρι του σε ένα καλάθι ‘φρούτα’ κι εκεί τον δάγκασε ένα μικρό ποντίκι, εκείνος το κατέβασε με σεβασμό απ το καλάθι του και το άφησε να ζήσει. «Μα πως εσύ, ένας μεγάλος στρατηγός, καταδέχθηκες να αφήσεις το ποντίκι που σε δάγκασε να φύγει;» τον ρώτησαν. Κι εκείνος απάντησε. «Όλα τα πλάσματα είναι ίσα και σεβαστά όταν παλεύουν για τη ζωή τους»… Σήμερα που στην σαλεμένη Ευρώπη διάφοροι εθνικοποιούν την θρησκευτική συνείδηση (Μπαλιμπάρ, Βαλλερστάιν, 1991) και ενοχοποιούν την πολιτική δράση καλό είναι να θυμόμαστε ότι ο πλανήτης χρειάζεται «τέτοιους στρατηγούς» γιατί για τις κουφάλες του κακού δάσους «κακοί λύκοι» (κοκκινοσκουφίτσες ή ποντίκια) είμαστε όλοι μας…
Κάθε είδους μιμητισμός στη βία, από όπου κι αν προέρχεται, όπως και κάθε αφαίρεση ζωής (με εξαίρεση την αυτοάμυνα), δεν είναι άξια μίμησης, αφού έτσι κι αλλιώς (πέρα από την αυταξία της ζωής, και όχι μόνο της ανθρώπινης) ένα σύστημα Λερναία Ύδρα έχει πάντα ανώνυμους κι επώνυμους αναλώσιμους, ώστε (αφού τις δομές και τις νοοτροπίες δεν αλλάζει) η εξατομικευμένη βία να μην έχει κανένα πρακτικό αποτέλεσμα. Αλλά και κάθε προσπάθεια να αποδοθούν τα κίνητρα μόνο σε ψυχολογικά αίτια, αποκρύβοντας την επαναληψιμότητα του φαινομένου από συγκεκριμένες ιδεολογικές εκφάνσεις είναι επίσης «λάθος» (ή επιλογή;) και μάλιστα ένα «λάθος» επικίνδυνο…
* * *
Σχόλια στο άρθρο