Ένα ακόμη δικαίωμα προς διεκδίκηση
· 03.03.06, 06:28ΜΜ Νίκος ΓενημάκηςΜόλις υπέγραψα τη «Διακήρυξη για τα δικαιώματα του πολίτη στον ψηφιακό κόσμο» που αποτελεί ένα πολύ σημαντικό πολιτικό εγχείρημα αυτή τη στιγμή στο Διαδίκτυο. Προτρέπω, μάλιστα, τους αναγνώστες και τις αναγνώστριες αυτού του άρθρου να προσθέσουν τις υπογραφές τους.
Εντούτοις, διαπιστώνω μια έλλειψη στο κείμενο που είναι αναγκαίο να επισημανθεί. Για την ύπαρξη αυτής της έλλειψης μάλλον έχω κι εγώ ευθύνη, καθώς δεν την επισήμανα έγκαιρα όταν το κείμενο τέθηκε προς συζήτηση, και μάλιστα σε λίστες στις οποίες ήμουν εγγεγραμμένος. Κάλλιο αργά παρά ποτέ, όμως.
Στη «διακήρυξη», λοιπόν, δεν γίνεται καμιά αναφορά στο δικαίωμα πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στο Διαδίκτυο, στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες και στον «ψηφιακό κόσμο» γενικότερα. Πρόκειται μάλιστα για μια αναγκαία προϋπόθεση για την υλοποίηση των όσων προβλέπονται στο άρθρο 5Α του Συντάγματος της Ελλάδας:
- Καθένας έχει δικαίωμα στην πληροφόρηση, όπως νόμος ορίζει. Περιορισμοί στο δικαίωμα αυτό είναι δυνατόν να επιβληθούν με νόμο μόνο εφόσον είναι απολύτως αναγκαίοι και δικαιολογούνται για λόγους εθνικής ασφάλειας, καταπολέμησης του εγκλήματος ή προστασίας δικαιωμάτων και συμφερόντων τρίτων.
- Καθένας έχει δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας. Η διευκόλυνση της πρόσβασης στις πληροφορίες που διακινούνται ηλεκτρονικά, καθώς και της παραγωγής, ανταλλαγής και διάδοσής τους αποτελεί υποχρέωση του Κράτους, τηρουμένων πάντοτε των εγγυήσεων των άρθρων 9, 9Α και 19.
Λαμβανόντας υπόψη το παραπάνω, έχετε αναρωτηθεί π.χ. πώς θα μπορέσει ένας τυφλός χρήστης που χρησιμοποιεί ένα τερματικό braille να χρησιμοποιήσει έναν ιστότοπο που περιέχει γραφικά, με δεδομένο πως στην κονσόλα του μπορεί να διαβάσει μόνο κείμενο; Ή ακόμα χειρότερα, αν ένας άχρηστος “webmaster” ενσωματώνει κείμενο μέσα σε αρχεία εικόνων; Επίσης, ποια παλέτα χρωμάτων πρέπει να χρησιμοποιήσει κανείς ώστε να διευκολύνει την πρόσβαση σε άτομα με αχρωματοψία;
Καθώς διάφορες παθήσεις μπορούν να επηρεάζουν ποικιλοτρόπως την πρόσβαση ορισμένων κατηγοριών χρηστών στον παγκόσμιο ιστό, έχουν κωδικοποιηθεί οι τεχνικές προδιαγραφές του Web Accessibility Initiative από το W3C (World Wide Web Consortium) και του Section 508 από την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Το τελευταίο μάλιστα αποτελεί νομοθετική ρύθμιση, καθώς επιβάλλει τη συμμόρφωση όλων των ιστοτόπων όλων των ομοσπονδιακών υπηρεσιών σε προδιαγραφές που επιτρέπουν την πρόσβαση σε πολίτες με αναπηρία.
Δυστυχώς, κάτι τέτοιο δεν είναι καν στον ορίζοντα για την Ελλάδα. Όχι μόνο γιατί η πλειοψηφία των ιστοτόπων δεν πληρεί αυτές τις προδιαγραφές, αλλά και για μια πληθώρα άλλων λόγων όπως π.χ. η έλλειψη περιφερειακών συσκευών ανάγνωσης braille που να υποστηρίζουν τα Ελληνικά.
Συνεπώς, για να την πιο δίκαια και με ίσους όρους πρόσβαση όλων μας στην «Κοινωνία της Πληροφορίας», θεωρώ πως πρέπει να ληφθούν μέτρα προς αυτήν την κατεύθυνση, όπως:
- κατασκευή, με κρατική επιδότηση, ειδικών εφαρμογών και περιφερειακών όπως τερματικά braille και screen readers που να υποστηρίζουν την Ελληνική γλώσσα,
- ευρεία διάθεση των παραπάνω σε σχολεία, βιβλιοθήκες, και κρατικές υπηρεσίες,
- εκπαίδευση για τη χρήση αυτής της τεχνολογίας, και
- συμμόρφωση των κρατικών ιστοτόπων με προδιαγραφές όπως αυτές του WAI και του Section 508.
Δείτε επίσης
- Αναπηρία τώρα
- Τεχνικές προδιαγραφές και χαρακτηριστικά του агит проп
* * *
Πολύ σωστή η παρέμβασή σου Νίκο, και σ’ ευχαριστώ’ σαφώς και ήταν αμέλειά μας να μην αναφερθεί ρητά το θέμα της προσβασιμότητας των ψηφιακών υπηρεσιών σε ΑΜΕΑ/ΑΜΠΟ κάτω από το Δικαίωμα ελεύθερης και ισόνομης πρόσβασης στην πληροφορία. Εντούτοις, η πρωτοβουλία είναι νεότευκτη, τα κείμενα δόκιμα και εξελίξιμα, κι όπως ανέφερες κι εσύ, δεν υπήρξε γενικά αρκετό feedback στην αρχή της κινητοποίησης.
Η Διακήρυξη είναι ένα εισαγωγικό δημόσιο κείμενο θέσεων που δίνει το στίγμα της πρωτοβουλίας. Δεν μπορεί πλέον να τροποποιηθεί σημαντικά, καθώς έχει λάβει ήδη υπογραφές, αλλά θα ακολουθήσουν πολλές ακόμα δημόσιες τοποθετήσεις, και επί του συνόλου αλλά και επι μέρους των θεμάτων που αφορούν την Πρωτοβουλία.
Ελπίζουμε και στη δική σου βοήθεια για την σύνταξη αυτών των κειμένων, μέσω του wiki. Πρόσθεσα ήδη μιά αρχική αναφορά στην προσβασιμότητα, στην προαναφερθείσα σελίδα, καθώς και το σκελετό μιάς ομάδας δράσης για την καταγραφή των παραμέτρων του θέματος της προσβασιμότητας, στη διαμόρφωση της δράσης της οποίας, φυσικά, μπορεί να συμμετάσχει όποιος θέλει.
ΥΓ: Μιά παράκληση σχετική με την χρηστικότητα του agit prop: αν είναι εύκολο, ας μεγαλώσει το εύρος της περιοχής σχολιασμού.
Aστέρη, σ’ευχαριστώ πολύ για την ανταπόκριση. Πιστεύω πως, παρά το γεγονός πως η πρωτοβουλία είναι νεότευκτη, είναι σε καλό δρόμο. Θα προσπαθήσω στο εξής να συμβάλω με όποιον τρόπο μπορώ. Επίσης, καλό θα ήταν να εμπλακούν τα ίδια τα ΑΜΕΑ σε αυτήν την διαδικασία.
Υπόσχομαι να τροποποιήσω τη φόρμα εισαγωγής σχολίων μόλις λύσω ένα πρόβλημα με τη σύνδεσή μου στο Διαδίκτυο.
Δεν είναι κακή ιδέα, αλλά υπάρχουν και άλλες τεχνολογίες, δεν βλεπω τα τερματικα μπραϊγ σαν λύση (υπαρχει λογισμικο που διαβαζει τις σελιδες για σενα ας πουμε και γραφει οτι του πεις).
Τωρα για την εισαγώγη αυτών των τεχνολογιών σε βιβλιοθήκες, νομίζω το πρώτο βήμα θα ηταν να δημιουργηθούν βιβλιοθήκες!! :-)
Η ίδια η Αθήνα δεν έχει ουσιαστικα μια μεγάλη σοβαρή βιβλιοθηκη! Και η Εθνική Βιβλιοθήκη μόνο σαν μουσείο κάνει, όχι σαν χώρος διαβάσματος...
S G, το λογισμικό στο οποίο αναφέρεσαι είναι ένα text-to-speech screen reader. Σε γενικές γραμμές, ένας ιστότοπος που μπορεί να διαβαστεί με τερματικό braille μπορεί να διαβαστεί και με ένα τέτοιο λογισμικό.
Και ενώ αυτού του είδους το λογισμικό μπορεί να δώσει λύση σε πολλές περιπτώσεις, ο χρήστης με προβλήματα όρασης πρέπει να έχει το δικαίωμα να επιλέγει ανάμεσα σε αυτό που τον διευκολύνει περισσότερο και τον κάνει περισσότερο δημιουργικό και παραγωγικό.
Επίσης, μιας οποιαδήποτε μορφής αναπηρία δεν πρέπει να εγκλωβίζει τον χρήστη σε μια πλατφόρμα. Καθώς αναφέρθηκες στα λογισμικά φωνητικής εισαγωγής κειμένου που υπάρχουν, μου έδωσες την αφορμή να αναφερθώ σε ένα φίλο που έχει ανάγκη αυτό το λογισμικό, και αναγκάστηκε να αφήσει το Linux και να εγκαταστήσει ξανά Windows στον προσωπικό του Η/Υ.
Τα προβλήματα που ανέφερες με τις βιβλιοθήκες είναι υπαρκτά, και γίνονται ακόμα χειρότερα όταν η τοποθεσία τους δεν είναι προσβάσιμη, καθώς δεν υπάρχουν ειδικοί χώροι στάθμευσης, ράμπες, ανελκυστήρες και τουαλέτες με τον κατάλληλο εξοπλισμό. Πολλά πρέπει να αλλάξουν για να έχουν πρόσβαση αυτοί οι συμπολίτες μας και στον ...υλικό κόσμο!
«S G, το λογισμικό στο οποίο αναφέρεσαι είναι ένα text-to-speech screen reader.»
Περίεργο, είχα την εντύπωση ότι είπα ακριβώς το ίδιο αλλά στα ελληνικά. :-)
Έχω ασχοληθεί με αυτά τα θέματα επείδη έχω συγγενικά πρόσωπα με κινητικές δυσκολίες και με προβλήματα όρασης.
Τα λίγα λεφτά που έχουμε, δεν μπορεί να ξοδεύονται και σε μπραϊγ και σε λογισμικό ανάγνωσης κειμένων. Νομίζω το λογισμικό ειναι πιο φτηνό και με τα υπόλοιπα ας γίνουν πρώτα από όλα τα πεζοδρόμια που να μπορεί να χρησιμοποιήσει ενας ανάπηρος (όποιος τυφλός βγει στην σημερινή Αθήνα χωρίς συνοδεία, ειναι πεθαμένος α-πό χέ-ρι) για να πάει στην βιβλιοθήκη.
Καταλήγω: Είμαι 100% υπέρ της προστασίας των μειονοτήτων και του εξανθρωπισμού των συνθηκών ζωής τους. Αλλά ας κοιτάξουμε και λίγο τι τους χρειάζεται, όχι μόνο τι μας φαίνεται εμάς όμορφο και ενδιαφέρον...
Υ.Γ.: Οι δικές μας σελίδες πάντως είναι όσο μπορούμε συμβατές με τα πρότυπα που επιτρέπουν ανάγνωση κειμένου από λογισμικό... :-)
Δεν μπορώ να σου πω πόσο συμφωνώ με την κατακλείδα σου, πως πρέπει να «ας κοιτάξουμε και λίγο τι τους χρειάζεται, όχι μόνο τι μας φαίνεται εμάς όμορφο και ενδιαφέρον». Γι’ αυτό άλλωστε και δεν μπορώ εγώ να αποφασίσω τι είναι αυτό που βολεύει περισσότερο σ’ αυτήν την περίπτωση, μια και δεν είμαι εγώ ο πάσχων, ούτε και έχω το βαθμό της εμπειρίας που χρειάζεται. Συνεπώς δεν μπορώ να ταχθώ υπέρ της μιας ή της άλλης λύσης. Ας μιλήσουν καλύτερα αυτοί που ξέρουν.
Για την ώρα όμως, κανείς από τους ιθύνοντες δεν έχει ασχοληθεί τόσο με το θέμα. Μακάρι να είχε ασχοληθεί κάποιος τόσο ώστε να μας έλεγε «μπορούμε να υλοποιήσουμε τη μια ή την άλλη λύση». Τότε ναι, θα υπήρχε δίλημμα. Ακόμη και τότε όμως, θα μπορούσε κανείς να αντιτείνει πως όσα λεφτά και να διατεθούν γι’ αυτό το σκοπό, αξίζουν τον κόπο.
Τα ΑΜΕΑ, είτε με προβλήματα όρασης είτε με άλλα προβλήματα, είναι παραγωγικά άτομα των οποίων η συμμετοχή στην παιδεία, στην εργασία και στις άλλες δραστηριότητες υπονομεύεται από την έλλειψη υποδομής. Η δημιουργία της κατάλληλης υποδομής δεν είναι μια πράξη φιλανθρωπίας προς αυτούς, είναι το απαραίτητο συστατικό μιας κοινωνίας που κάνει την ισότητα πράξη. Όσο για το κόστος, η πλήρης ενσωμάτωση των ΑΜΕΑ στην παραγωγή θα το αποσβέσει και με το παραπάνω, οπότε είναι το τελευταίο που θα έπρεπε να μας απασχολεί.