Salonique, ville du silence
· 03.06.06, 03:55ΜΜ Νίκος Γενημάκης
Συγκρότημα από
νεαρές Εβραίες
«Πώς πάνε τα Λαδίνο;», με ρώτησε σε ένα e-mail του ένας φίλος που ζει στο Βέλγιο. Με ξάφνιασε λίγο. Του απάντησα πως από τότε που μετανάστευσα στη Σουηδία, δεν έχω κάνει ιδιαίτερη πρόοδο. Σε όλη τη Στοκχόλμη υπάρχουν μόλις τρεις οικογένειας Σεφαραδιτών, και είναι μάλλον απίθανο κάποιος από αυτούς να μιλά Ισπανοεβραϊκά.
Μετά μου είπε πως είχε δει την πρεμιέρα της ταινίας-ντοκιμαντέρ “Salonique, ville du silence” («Θεσσαλονίκη, πόλη της σιωπής») του Maurice Amaraggi, από όπου πληροφορήθηκε για την προσπάθεια διάσωσης της Ισπανοεβραϊκής γλώσσας (ή Λαδίνο, ή Τζουδέσμο, ή Σπανιόλ...) στη Θεσσαλονίκη. Μια προσπάθεια που ουσιαστικά γίνεται από μια χούφτα ανθρώπους, με πενιχρά μέσα αλλά με πολύ πάθος και αποφασιστικότητα για να μη χαθεί αυτή η πολύτιμη γλώσσα μαζί με τη μεγάλη της παράδοση. Με οργανωμένα μαθήματα, πέντε εθελοντές δασκάλους και την πλειοψηφία των μαθητών να είναι μη Εβραίοι, τα Ισπανοεβραϊκά στη Θεσσαλονίκη φαίνεται πως έχουν μέλλον μπροστά τους.
Την ταινία δυστυχώς δεν την έχω δει ακόμη. Είχα όμως την τύχη να γνωρίσω το σκηνοθέτη της, που έχει καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, και να μιλήσω μαζί του. Τότε μου είχε πει πως το ντοκιμαντέρ θα εστιάσει στην ιστορία της Εβραϊκής κοινότητας της πόλης.
Φυσικά με το θέμα το οποίο επέλεξε να παρουσιάσει ο Maurice Amaraggi στο έργο του, δεν μπορεί παρά να θίξει το ευαίσθητο για την Θεσσαλονίκη θέμα της εθνικής και θρησκευτικής ομογενοποίησης του πληθυσμού της τον εικοστό αιώνα. Πόσοι πόλεμοι, πόσοι διωγμοί, και πόσα τρένα προς το Άουσβιτς και την Τρεμπλίνκα χρειάστηκαν δηλαδή για να κάνουν αυτή την μοναδική στον κόσμο πόλη, το σταυροδρόμι των λαών και των πολιτισμών, την κλειστή και ξενοφοβική Θεσσαλονίκη του σήμερα.
Και έτσι, λοιπόν, το ντοκιμαντέρ αναμένεται να αφήσει μια πικρή επίγευση σε όσους το δούνε, ειδικά σε αυτούς που γνωρίζουν και αγαπούν την Θεσσαλονίκη. Είναι όμως κάτι που πρέπει να υποστούμε όλοι, καθώς πρέπει να γνωρίσουμε τα λάθη και τα εγκλήματα του παρελθόντος, για να μην επιτρέψουμε να επαναληφθούν. Και να μπορέσουμε να διασώσουμε ό,τι έχει απομείνει από το παρελθόν, συμπεριλαμβανόμενης και της Ισπανοεβραϊκής γλώσσας.
Αναμένεται η πρεμιέρα και ενός άλλου ντοκιμαντέρ, του Ιταλού σκηνοθέτη Paolo Poloni, που εστιάζει σε όλους τους λαούς που ζήσανε και ζουν στη Θεσσαλονίκη.
Δείτε επίσης
- Η περηφάνια των άλλων, η δική μας ντροπή;
- «Η (κάθε) πόλη είναι θεμελιωμένη πάνω σε ένα έγκλημα»
- «Η Θεσσαλονίκη που σιωπά», κριτική της ταινίας στο thess.gr
* * *
Μια συνεργάτης σου που συχνάζει σ' αυτό το Ίντερνετ καφέ μας είπε για το Αγκίτ Προπ και το 'χουμε επισκεφτεί αρκετοί από δω. Άλλοι με περιέργεια, άλλοι με ενδιαφέρον. Άλλοι με αρνητισμό. Εγώ πρώτη φορά. Από ό,τι λέγεται λείπουν άνθρωποι όπως εσύ από αυτήν την πόλη! Πού και πότε θα προβληθει το ντοκιμαντέρ;
Βαγγέλη, σ’ ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Μόλις μάθω ότιδηποτε για την προβολή του ντοκιμαντέρ στην Ελλάδα, θα ενημερώσω άμεσα τον ιστότοπο.